AHMET SÜMBÜLMATEMATİK ÖĞRETMENİ · EĞİTMEN
MATEMATİK VE ÖĞRENME NOTLARI · GEOMETRİYİ OKUMAK
Geometri Sorularını Okuma Becerisi Nasıl Geliştirilir?
Geometride şekil, çözümün kendisi değil; bilgilerin görsel bir düzenidir. Şekli verilenler, ilişkiler ve sorulanlar üzerinden okumayı adım adım ele alıyorum.
Geometri sorularında zorlanmanın bir nedeni, şekle yalnızca bakıp çözümün kendiliğinden görünmesini beklemektir. Oysa şekil, metindeki bilgileri düzenler; her çizgi aynı anlamı taşımaz ve çizimde görünen her özellik verilmiş kabul edilmez. Geometriyi daha rahat okumak için önce şekli bir resim değil, açıklanması gereken bir veri düzeni olarak ele almayı öneriyorum.
Şekli dört katmanda oku
Verilenler
Uzunluk, açı, paralellik, diklik, eşitlik, orta nokta veya çember bilgilerini metinden ve şekilden ayrı ayrı çıkar.
İstenen
Sorunun hangi uzunluğu, açıyı, oranı veya alanı sorduğunu işaretle. İstenen büyüklük, hangi ilişkiyi arayacağını belirler.
İlişkiler
Aynı doğru üzerindeki noktalar, kesişimler, paralel doğrular, benzer şekiller veya ortak açılar arasında bağ kur.
Yardımcı çizgi
Çözümün ihtiyacı varsa çizgi ekle; fakat çizgiyi ekledikten sonra onun neyi görünür kıldığını mutlaka yaz.
Görünen ile verilen aynı şey değildir
Bir açının çizimde dar görünmesi onun gerçekten dar açı olduğunu, iki uzunluğun benzer görünmesi de eşit olduğunu kanıtlamaz. Geometride karar verirken çizimin görünüşünden değil, metnin verdiği bilgiden ve bu bilgiden çıkarılabilen ilişkilerden hareket et. Şüpheli bir özelliğin yanına “verildi mi, çıkarılabilir mi, yalnızca çizimde mi böyle görünüyor?” sorularını yazmak iyi bir kontrol sağlar.
Okuma sırası için dört adım
Şekli sadeleştir
Gereksiz ayrıntıları geri plana al. Noktaları adlandır, bilinen uzunluk ve açıları küçük notlarla görünür kıl. Gerekirse şekli kendin yeniden çiz.
Veriyi sınıflandır
Uzunlukları bir gruba, açı ve doğrultu ilişkilerini başka bir gruba yaz. Böylece tek bir görsel kalabalığın içinde kaybolmazsın.
İstenenle ilişki kur
Sorulan büyüklüğün doğrudan hangi bilgiyle bağlantılı olduğunu ara. Üçgen, dörtgen, çember veya benzerlik bilgisini ancak gerçekten ihtiyaç varsa devreye sok.
Yardımcı çizgiyi amaçla ekle
Paralel bir çizgi açı ilişkisini, dikme bir uzunluk veya alan ilişkisini, köşegen ise şekli parçalara ayırmayı görünür kılabilir. Çizginin amacını söyleyemiyorsan henüz ekleme.
Yardımcı çizgi bir tahmin değil, sorudur
“Buraya bir çizgi çekeyim” demek bazen işe yarar; fakat çizgi eklemek tek başına çözüm değildir. Çizgiyi ekledikten sonra hangi iki bilgiyi bir araya getirdiğini sor: yeni bir üçgen mi oluştu, eş açılar mı görünür oldu, paralellik sayesinde bir açı mı taşındı, alan parçalanarak mı hesaplanabilir hâle geldi? Çizginin görevi bu sorulardan biriyle açıklanabiliyorsa çözüm düşüncesi somutlaşır.
Geometri notu: Çözümden sonra şekli kapatıp yalnızca metindeki verilenleri kullanarak ana ilişkileri yeniden yaz. Sonra şekle dönüp hangi çizginin hangi ilişkiyi görünür kıldığını kontrol et. Bu çalışma, tek bir sorunun çözümünü benzer şekillere taşımanı kolaylaştırır.
Geometri sorularını daha iyi okumak, daha hızlı çizgi eklemekten önce bilgiyi doğru yere yerleştirmektir. Şekli sadeleştir, verilen ile görüneni ayır, istenen büyüklüğü belirle ve her yardımcı çizgiye bir amaç ver. Böylece çözüm, rastgele formül arayışından çıkıp görsel ilişkileri açıklayan bir akıl yürütmeye dönüşür.
KURUMSAL BİLGİ
Ahmet Sümbül Akademi
Bu sayfa kişisel matematik ve öğrenme notları içindir. Kendi seviyene ve hedeflerine göre daha detaylı eğitim ve ilerleme planı için Ahmet Sümbül Akademi ile iletişime geçebilirsin.