AHMET SÜMBÜLMATEMATİK ÖĞRETMENİ · EĞİTMEN
MATEMATİK VE ÖĞRENME NOTLARI · TEMELİ GÖRMEK
Matematikte Temel Eksikleri Nasıl Fark Edilir?
Bir öğrencinin nerede zorlandığını doğru adlandırmak, daha fazla soru çözmekten önce gelir. Temel eksiği görünür hâle getiren pratik bir bakış sunuyorum.
Matematikte “temelim eksik” cümlesi çoğu zaman doğrudur; fakat tek başına yeterince açıklayıcı değildir. Çünkü eksik olan şey her zaman bir konu bilgisi olmayabilir. Öğrenci konuyu biliyor olabilir ama sorunun dilini çözemiyor, hangi yöntemi seçeceğini kestiremiyor ya da bildiği işlemi soruya aktarırken hata yapıyor olabilir. Benim eğitim yaklaşımımda ilk adım, bu dört ihtimali birbirinden ayırmaktır.
Temel eksik tek bir tür değildir
Aynı yanlış cevabın arkasında farklı nedenler bulunabilir. Bu nedenle deftere yalnızca “yanlış” yazmak yerine, yanlışın hangi düşünme adımında oluştuğunu not etmek daha işlevlidir.
Bilgi eksiği
Kavramın tanımı, kuralın anlamı veya ön koşul konu yeterince kurulmamıştır. Çözüm anlatımını izlerken tanıdık gelen ama tek başına kullanılamayan bilgiler bu gruba girer.
Okuma eksiği
Soru kökündeki koşul, birim, karşılaştırma ya da istenen büyüklük gözden kaçar. İşleme başlamadan önce sorunun ne söylediğini yeniden kurmak gerekir.
Yöntem eksiği
Gerekli bilgiler bilinse de soruya hangi yoldan yaklaşılacağı seçilemez. Farklı çözüm yollarını karşılaştırmak ve benzer örnekleri sınıflandırmak yardımcı olur.
İşlem eksiği
İşaret, kesir, öncelik, sadeleştirme veya aritmetik adımında hata yapılır. İşlemi yavaşlatıp ara adımları görünür kılmak gerekir.
Eksikliği bulmak için küçük bir teşhis
Büyük bir konu listesine bakıp nereden başlayacağını kestiremiyorsan, birkaç soruluk küçük bir örnek seç. Amaç sonucu yükseltmek değil, zorlanmanın başladığı noktayı yakalamak olsun.
Soruyu kendi cümlemle anlat
Çözmeye geçmeden önce soru neyi veriyor, neyi istiyor ve hangi koşulu kuruyor diye sözlü bir özet yap. Özetleyemiyorsan sorun henüz işlem aşamasında değildir.
Bilgiyi kapatıp hatırla
Çözüm veya ders notu açıkken tanıdık görünen kuralı kapat. Tanımı, sembolün anlamını veya temel ilişkiyi kendin yazmayı dene.
İlk kırılma noktasını işaretle
Çözümün tamamına bakmak yerine, kendi çözümünde hangi satırda durduğunu bul. İlk kopuş çoğu zaman gerçek çalışma başlığını gösterir.
Hata günlüğüne neden ekle
“Yanlış yaptım” yerine “koşulu atladım”, “yöntemi seçemedim” veya “işaret hatası yaptım” gibi kısa bir neden yaz. Bir sonraki tekrarın konusu böylece belirginleşir.
Çalışma planı nasıl değişir?
Eksiğin türü değişince çözüm de değişmelidir. Bilgi eksiğinde kavramı farklı bir örnekle yeniden kurmak; okuma eksiğinde soru kökünü işaretlemek; yöntem eksiğinde aynı kazanımdaki soruları çözüm fikrine göre gruplamak; işlem eksiğinde ise ara adımları kontrol ederek ilerlemek daha doğrudan sonuç verir.
Hatırlatma: Temel eksiğini fark etmek, kendine etiket yapıştırmak değildir. “Ben matematikte kötüyüm” yerine “Bu soruda okuma adımını görünür kılmalıyım” demek, çalışmayı ölçülebilir ve düzeltilebilir hâle getirir.
Bir konuya dönerken her şeyi baştan almak zorunda değilsin. Önce hangi tür eksiğin tekrar ettiğini bul, sonra o eksiği hedefleyen kısa bir çalışma yap ve benzer bir soruda aynı adımı yeniden dene. Matematikte ilerleme çoğu zaman daha çok sayfa bitirmekten değil, doğru sorunu doğru adlandırmaktan başlar.
KURUMSAL BİLGİ
Ahmet Sümbül Akademi
Bu sayfa kişisel matematik ve öğrenme notları içindir. Kendi seviyene ve hedeflerine göre daha detaylı eğitim ve ilerleme planı için Ahmet Sümbül Akademi ile iletişime geçebilirsin.